Vorig najaar zat ik met drie vriendinnen aan een keukentafel en heb ik iets gevraagd dat ik nooit eerder had gevraagd: "Hoeveel houden jullie eigenlijk over aan het eind van de maand?"
Het bleef even stil. Toen begon er één te lachen, en daarna hebben we er tweeënhalf uur over gepraat.
Wat eruit kwam
Van ons vieren:
- Twee hadden geen idee wat hun vaste lasten waren. Niet bij benadering — geen idee.
- Eén had een buffer van meer dan een jaar en had daar nooit met iemand over gepraat, uit een soort schaamte dat het "opscheppen" zou lijken.
- Eén zat al twee jaar met een doorlopend krediet dat ze voor zich hield, ook voor haar partner.
- Alle vier dachten we dat de anderen het beter voor elkaar hadden.
Dat laatste is het punt. We zaten met z'n vieren te denken dat wij de enige waren die het niet snapte.
Waarom we er niet over praten
Ik denk dat het niet zozeer taboe is, maar dat we niet weten in welke richting het gesprek gaat. Zeg je dat je weinig hebt, dan lijkt het klagen of vragen. Zeg je dat je genoeg hebt, dan lijkt het opscheppen. Er is geen veilige positie, dus zeg je niets.
Wat we daardoor missen is enorm. Praktische dingen: mijn vriendin met de buffer had drie tips waar ik zo mee verder kon. En iets belangrijkers: de wetenschap dat vrijwel iedereen ergens een rommelhoek heeft.
Wat het praten opleverde
Concreet, binnen een half jaar:
- Eén vriendin heeft haar vaste lasten in kaart gebracht en er 90 euro per maand afgehaald. Ze wist niet dat ze nog voor een tv-pakket betaalde.
- Degene met het krediet heeft het aan haar partner verteld. Dat was zwaar, en ze zegt nu dat het het beste is wat ze heeft gedaan; ze lossen het samen af en het is bijna weg.
- Wij hebben met kerst geloot in plaats van iedereen iets geven, waarover ik schreef in Cadeaus geven zonder je maand te slopen.
- We spreken nu twee keer per jaar af met dit als expliciet onderwerp. Dat klinkt zwaar; het is gewoon eten en dan een uur hierover.
Hoe je zo'n gesprek begint
Ik heb er inmiddels een paar gevoerd en dit werkt het best:
- Begin bij jezelf, en begin bij iets dat niet goed ging. Niet "hoeveel verdien jij", maar "ik kwam er laatst achter dat ik vier jaar te veel voor internet heb betaald". Dat geeft de ander toestemming om ook iets toe te geven.
- Vraag naar systemen, niet naar bedragen. "Hoe doe jij dat, sparen?" is een makkelijker vraag dan "hoeveel heb je". En het antwoord is nuttiger.
- Reageer nergens op met advies. De eerste keer dat iemand iets vertelt, wil diegene geen oplossing. Vraag door.
- Kies één persoon om mee te beginnen. In een groep van vier duurde het bij ons een half uur voordat het echt ging.
Waarom ik dit blog schrijf
Eigenlijk om dezelfde reden. Alles wat hier staat, staat er met bedragen erbij — ook de dingen die niet goed gingen, zoals die 3.600 euro aan spullen die ik in een kast liet verdampen of het jaar waarin ik voor 45 euro per uur werkte terwijl mijn kostprijs hoger lag.
Niet omdat mijn cijfers interessant zijn, maar omdat het gesprek makkelijker wordt als iemand begint. Aan die keukentafel hoefde ik maar één vraag te stellen.
